Πώς μαθαίνουμε στα παιδιά να μοιράζονται αλλά και να διεκδικούν το δίκιο τους
«Μαμάαα, είναι δικό μου!» ακούγεται από το σαλόνι και λίγα δευτερόλεπτα μετά «Μα δεν μου το δίνει!». Κάθε γονιός έχει ζήσει αυτή την κατάσταση δεκάδες φορές. Από τη μία θέλουμε τα παιδιά μας να είναι γενναιόδωρα και να μοιράζονται, από την άλλη δεν θέλουμε πάντα να τα παίρνουν όλα οι άλλοι. Το δίλημμα είναι πραγματικό και η ισορροπία λεπτή. Bλέπουμε γονείς να αγωνιούν ακριβώς γι’ αυτό: πώς να μεγαλώσουμε παιδιά που σέβονται και τον εαυτό τους και τους άλλους.
Γιατί η ισορροπία μοίρασμα-διεκδίκηση είναι τόσο σημαντική
Τα παιδιά που μαθαίνουν μόνο να μοιράζονται χωρίς όρια, συχνά μεγαλώνουν νιώθοντας ότι οι ανάγκες τους έρχονται πάντα δεύτερες. Από την άλλη, εκείνα που διεκδικούν μόνο το «δικό μου» δυσκολεύονται να δημιουργήσουν υγιείς σχέσεις. Η σωστή ισορροπία χτίζει συναισθηματική νοημοσύνη: ενσυναίσθηση και αυτοσεβασμό μαζί.
Στην πραγματικότητα, το μοίρασμα δεν είναι πάντα «δίνω ό,τι έχω». Είναι επιλογή. Και η διεκδίκηση δεν είναι κακία ή εγωισμός. Είναι υγιές όριο. Όταν τα παιδιά καταλαβαίνουν τη διαφορά, μαθαίνουν να λένε «ναι» όταν θέλουν και «όχι» όταν χρειάζεται, χωρίς ενοχές.
Πολλοί γονείς μας λένε ότι όταν κατάφεραν να περάσουν αυτό το μήνυμα, τα παιδιά τους άρχισαν να παίζουν πιο ήρεμα, να λύνουν μόνα τους διαφωνίες και να νιώθουν πιο ασφαλή μέσα στην παρέα.
Πρακτικοί τρόποι να διδάξουμε το υγιές μοίρασμα
Το μοίρασμα ξεκινά από το παράδειγμα. Δεν αρκεί να λέμε «δώσε το παιχνίδι». Πρέπει να δείχνουμε πώς μοιραζόμαστε εμείς τον χρόνο, το φαγητό, τις δουλειές. Όταν το παιδί βλέπει τη μαμά να μοιράζεται το τελευταίο κομμάτι κέικ με τον μπαμπά χαμογελώντας, καταλαβαίνει ότι το μοίρασμα φέρνει χαρά.
- Δημιουργήστε «χρόνο μοίρασμα» κάθε εβδομάδα: ένα παιχνίδι που μοιράζονται τα αδέρφια με χρονόμετρο. Μετά συζητάτε πώς ένιωσαν.
- Χρησιμοποιήστε βιβλία και ιστορίες. Το «Το ψάρι που δεν ήθελε να μοιραστεί» ή το κλασικό «Πού είναι το καπέλο μου;» ανοίγουν συζητήσεις χωρίς να δείχνετε το παιδί σας.
- Μην αναγκάζετε. Αν πιέζετε, το παιδί μαθαίνει ότι το μοίρασμα είναι τιμωρία. Αντίθετα, πείτε: «Μπορείς να επιλέξεις αν θα δώσεις ή όχι. Αν δεν δώσεις, σκέψου πώς θα νιώσει ο φίλος σου».
Πώς ενθαρρύνουμε τα παιδιά να διεκδικούν το δίκιο τους με σεβασμό
Η διεκδίκηση θέλει λέξεις. Αντί για «είναι δικό μου!», μάθετε στο παιδί να λέει: «Το πήρα πρώτος, θα σου το δώσω όταν τελειώσω». Αυτή η φράση δείχνει και κατανόηση και όριο.
Σε μικρές ηλικίες (3-6 ετών) παίξτε ρόλους στο σπίτι. Εσείς κάνετε τον «άπληστο» και το παιδί εξασκείται να λέει με σταθερή φωνή τι θέλει. Μεγαλώνοντας, ρωτήστε: «Τι θα ήθελες να πεις στον φίλο σου;» και βοηθήστε να διαμορφώσει την πρόταση.
Σημαντικό: Διαχωρίστε το «θέλω» από το «δικαιούμαι». Το παιδί μπορεί να θέλει το παιχνίδι του φίλου του, αλλά δεν το δικαιούται. Μπορεί όμως να διεκδικήσει να παίξει μαζί του ή να περιμένει τη σειρά του.
Συνηθισμένα λάθη που κάνουμε και πώς να τα διορθώσουμε
Ένα συχνό λάθος είναι να παρεμβαίνουμε αμέσως και να αναγκάζουμε το μοίρασμα. Το παιδί μαθαίνει ότι η μαμά θα λύσει τα πάντα και δεν εξασκείται ούτε στο μοίρασμα ούτε στη διεκδίκηση. Αφήστε τα να προσπαθήσουν μόνα τους για 1-2 λεπτά (όσο είναι ασφαλές) και μετά καθοδηγήστε.
Άλλο λάθος: να λέμε «δεν πειράζει, άστο να το πάρει». Με αυτόν τον τρόπο διδάσκουμε ότι το δίκιο του παιδιού μας δεν έχει αξία. Αντίθετα, πείτε: «Καταλαβαίνω ότι σε στεναχωρεί. Τι μπορούμε να κάνουμε;».
Μην τιμωρείτε την άρνηση μοίρασμα. Το παιδί έχει δικαίωμα να πει όχι σε κάτι δικό του. Εξηγήστε τις συνέπειες (ο φίλος μπορεί να μη θέλει να ξαναπαίξει) αλλά μην το κάνετε να νιώθει άσχημα που προστάτευσε το αντικείμενό του.
Πώς να χειριστούμε δύσκολες καταστάσεις στην πράξη
Στο πάρκο, όταν ένα άλλο παιδί αρπάζει το φτυάρι:
- Ηρεμήστε πρώτα το δικό σας παιδί.
- Ρωτήστε το τι θέλει να κάνει.
- Αν χρειάζεται, πλησιάστε ευγενικά το άλλο παιδί και πείτε: «Η Μαρία το χρησιμοποιούσε, περιμένουμε να τελειώσει και μετά εσύ».
Στο σπίτι με αδέρφια, δημιουργήστε «κιβώτιο σειράς»: κάθε παιδί βάζει μέσα παιχνίδια που δεν θέλει να μοιραστεί εκείνη τη στιγμή. Ό,τι είναι έξω, είναι προς μοίρασμα. Αυτό δίνει έλεγχο και μειώνει τους καβγάδες.
Μεγαλώνοντας (7+ ετών) συζητήστε αξίες: «Το μοίρασμα δείχνει καλοσύνη, η διεκδίκηση δείχνει αυτοσεβασμό. Και τα δύο χρειάζονται».
Η σημασία του μοντέλου μας ως γονείς
Τα παιδιά παρατηρούν πώς εμείς λέμε «όχι» σε έναν φίλο που ζητάει συνέχεια favors, πώς μοιραζόμαστε τον χρόνο μας με την οικογένεια, πώς υπερασπιζόμαστε τον εαυτό μας στη δουλειά. Όταν εσείς λέτε με ευγένεια «Σήμερα δεν μπορώ να σε βοηθήσω, έχω ανάγκη να ξεκουραστώ», το παιδί μαθαίνει ότι τα όρια είναι υγιή.
💡 Parently Tip:
Φτιάξτε μαζί με το παιδί σας μια μικρή «κάρτα διεκδίκησης» με 3-4 έτοιμες φράσεις: «Το πήρα πρώτος», «Θέλω να παίξουμε μαζί», «Περιμένω τη σειρά μου». Βάλτε την στην τσάντα ή στο πορτοφόλι. Όταν έρθει η στιγμή, το παιδί θα νιώθει πιο δυνατό και εσείς λιγότερο άγχος. Μια μικρή κάρτα που μπορεί να αλλάξει όλη την παιδική αυλή!
Η ανατροφή παιδιών που μοιράζονται με την καρδιά τους αλλά υπερασπίζονται τα όριά τους δεν είναι εύκολη υπόθεση. Θέλει υπομονή, επανάληψη και πολλή αγάπη. Αλλά όταν τα καταφέρνετε, βλέπετε μπροστά σας ένα παιδί που θα μεγαλώσει σε έναν κόσμο πιο δίκαιο – γιατί πρώτα έμαθε να είναι δίκαιο με τον εαυτό του. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να του προσφέρουμε.
Αφήστε μια απάντηση